ديگر را نه به‌طورىكه سزاوار است ليكن تفرق اتصال پس ( گاه ) باشد در اعضاء مفرده مانند شكستن استخوان ( گاه ) باشد در اعضاء اليه مانند قطع انگشت و ليكن - مرض مركب پس آن مرضيست كه حاصل مىشود از جمله اينها امراض‌هاى ديگر مانند اورام و بثور پس به‌درستى كه آن هر دو حاصل مىشود از سوء مزاج مادى و تفرق اتصال و زيادة المقدار و هر مرضى كه منتهى مىشود طرف صحت پس آن را چهار زمانه است ابتداء و او زمانه‌ئى كه ظاهر مىشود در ان مرض بىآنكه ظاهر شود در آن تزئيد مرض و تزيد و آن آنست كه پيدا باشد در ان اشتداد مرض هر آن بعد آن و انتها زمانه‌ايست كه بايستد در ان مرض بر يك حالت و وقت انحطاط زمانه‌ايست كه ظاهر شود در ان كمى و خفت مرض - فصل دويمين در اسباب ضروريه‌ئى كه تغيردهندهء احوال تن انسانى و نگاهدارندهء آنست و آن